اعطا و نزاع و اعزاز و اذلال * ( قَدِيرٌ ) * توانايى بعد از آنكه در بيان كمال قدرت خود كه دلالت بر مالكية مطلق اوست ميفرمايد كه بگو اى محمد ( ص ) كه خداوندا * ( تُولِجُ اللَّيْلَ ) * در ميارى شبرا * ( فِي النَّهارِ ) * در روز يعنى از وقت نزول آفتاب بنقطهء انقلاب شتوى تا زمان حلول آن بنقطهء انقلاب صيفى از اجزاى شب ميكاهى و در اجزاء روز مىافزايى تا روزى كه در اول جدى اقصر ايام سنه بود در اول سرطان اطول ايام سال مىشود * ( وَتُولِجُ النَّهارَ ) * و در مياورى روز را * ( فِي اللَّيْلِ ) * در شب يعنى در ظرف سال از اجزاى روز كم ميكنى و اجزاى شبرا بدان زياده ميسازى تا شبى كه در آخر جوزا اقصر ليالى بود در آخر قوس اطول ليالى شود * ( وَتُخْرِجُ الْحَيَّ ) * و بيرون مياورى زنده را چون حيوانات * ( مِنَ الْمَيِّتِ ) * از مردهء كه آن نطفه است و يا اخراج ميكنى مرغ را از بيضه و درخت را از دانه * ( وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ ) * و بيرون ميآورى مرده را چون نطفه و دانه و بيضه * ( مِنَ الْحَيِّ ) * از زنده كه آن حيوان و درخت و مرغ است و گفته‌اند خبيث را از طيب بيرون ميآورى و طيب را از خبيث يا كافر را از مؤمن و مؤمن را از كافر و اين قول مرويست از ابى جعفر و ابى عبد اللَّه ( ع ) زهرى روايت كند كه رسول ( ص ) نزديك بعضى از ازواج خود رفت زنى پاكيزه منظر آنجا بود حضرت پرسيد كه كيست گفتند ( احدى خالاتك ) يكى از خاله هاى تو فرمود كدام خاله گفتند خالده بنت اسود بن عبد يغوث فرمود سبحانه الذى يخرج الحى من الميت و اين زنى صالحه بود و پدرش كافر معاند * ( وَتَرْزُقُ ) * و روزى ميدهى از رحمت واسعهء خود * ( مَنْ تَشاءُ ) * هر كه را ميخواهى * ( بِغَيْرِ حِسابٍ ) * بى شمار يعنى بمرتبهء كه خلق عدد و مقدار آن ندانند بدانكه ذكر قدرت بر معاقبه ليل و نهار و موت و حياة و سعهء فضل در عقب ذكر اعطاء ملك و منع آن و ذكر اعزاز و اذلال دلالتست بر آنكه هر كه قادر باشد برين هر آينه قدرت خواهد داشت بر معاقبهء ذل و عز و ايتاى ملك و نزع آن و ببايد دانست كه قراءة آية الملك فضل بسيار و ثواب بى شمار دارد از جمله معاذ جبل روايت كند كه من به جهت مطالبهء متقاضيان يك جمعه به نماز حاضر نشدم رسول ( ص ) فرمود كه ما منعك من صلاة الجمعة ترا چه منع كرد از نماز جمعه گفتم يا رسول اللَّه ( ص ) يوحناء يهودى را بر ذمه من چند وقيه گندم است مرا نميگذاشت كه به نماز حاضر شوم پيغمبر ( ص ) فرمود كه اين آيه را بخوان تا * ( بِغَيْرِ حِسابٍ ) * و آن گاه بگو يا رحمن الدنيا و الآخرة و رحيمهما تعطى من تشاء منهما و تمنع من تشاء منهما فاقض عنى دينى هر كه اين آيه به اين وجه بخواند اگر قرض او چندان بود كه زمين گنجايش آن نداشته باشد